Hızlı Bakış
Bitkiyi Tanımak
Philodendron (filodendron), Araceae ailesinden, Orta ve Güney Amerika'nın tropik ormanlarına özgü ve yaklaşık 500 türü olan büyük bir cins. Adı Yunanca "ağaç seven" anlamına geliyor; türlerin çoğu doğada ağaçlara tutunarak yaşıyor.
Evde en sık karşılaşılan Philodendron'lar, bakım açısından iki gruba ayrılıyor: tırmanan/sarkan türler ve kendinden dik büyüyen (rozet formlu) türler. Bu ayrım; saksı, destek ve budama kararlarını doğrudan etkiliyor.
Pothos ile en çok karıştırılan tür Philodendron hederaceum. Ayırt etmenin kolay yolu: Philodendron'un yeni yaprağı, sonradan kuruyup düşen ince bir kılıfın (katafil) içinden çıkar; Pothos'ta bu kılıf yoktur. Philodendron yaprakları da genellikle daha ince ve kalp şeklindedir.
Tırmanıcı ve Dik Formlar
Tırmanan / Sarkan Türler
- P. hederaceum (kalp yapraklı): En yaygın ve en kolay olanı. 'Brasil' (sarı-yeşil çizgili) ve 'Micans' (kadifemsi) çeşitleri de popüler.
- P. erubescens çeşitleri ('Pink Princess', 'Red Emerald'): Destekle tırmanır, daha fazla ışık ister.
- P. squamiferum, P. pedatum: Daha koleksiyonluk, destek ve nem isteyen türler.
Kendinden Dik Büyüyen Türler
- P. 'Birkin': Koyu yeşil üzerine ince beyaz çizgiler. Kompakt, masa üstü için uygun.
- Thaumatophyllum bipinnatifidum (eski adıyla P. selloum): Derin yarıklı büyük yapraklar. Geniş yer kaplar.
- Thaumatophyllum 'Xanadu': Daha küçük, sık yapraklı bir form.
Selloum ve Xanadu artık botanik olarak ayrı bir cinse (Thaumatophyllum) alındı ama satışta hâlâ Philodendron adıyla bulunuyor.
Işık
Philodendron'ların çoğu parlak, dolaylı ışıkta en iyi gelişir. Doğada ormanın gölgeli alt katlarında yaşadıkları için doğrudan öğle güneşi yaprakları soldurur ve yakar.
- Kalp yapraklı türler: Orta-düşük ışığa toleranslı; ama az ışıkta boğum araları uzar ve yapraklar küçülür.
- Alacalı ve renkli çeşitler (Pink Princess, Birkin, Brasil): Desenin korunması için daha parlak ışık şart.
- Büyük dik formlar: Aydınlık bir köşe ister; aksi halde saplar uzayıp yatar.
Sulama ve Nem
Toprağın üst 3-5 cm'i kuruyunca, saksının altından su çıkana kadar sulayın. Philodendron'lar kısa süreli kuruluğa, sürekli ıslak topraktan çok daha iyi dayanır.
- Yaz aylarında sulama sıklaşır, kışın belirgin şekilde azalır.
- Tabakta su bırakmayın.
- Normal ev nemi çoğu tür için yeterli. Kadifemsi yapraklı ve koleksiyonluk türler %50 ve üzeri nemde daha iyi görünür.
- Kışın kalorifer yanından uzak tutun.
Sıcaklık olarak 18-29°C arası idealdir. 13-15°C altında büyüme durur, soğuk hava akımı yapraklarda hasar bırakabilir.
Destek ve Toprak
Tırmanan türler bir desteğe (yosun direği, hindistan cevizi lifli direk ya da tahta) tutunduklarında genellikle daha büyük yapraklar çıkarır. Sarkan halde de yaşarlar, sadece yapraklar küçük kalır. Kendi yosun direğinizi yapmak için Kendin Yap sayfasına bakabilirsiniz.
Toprak olarak havadar bir aroid karışımı iyi sonuç verir: saksı toprağı, perlit ve orkide kabuğu. Drenaj deliği şart.
- Kökler saksıyı doldurunca bir boy büyük saksıya geçin, ilkbahar en uygun dönem.
- Büyüme döneminde ayda bir seyreltilmiş sıvı gübre yeterli.
Çoğaltma
Tırmanan türler, Pothos gibi boğumlu çeliklerle suda veya nemli toprakta kolayca köklenir. Bir veya iki boğum ve en az bir yaprak içeren bir kesim yeterli.
Kendinden dik büyüyen türlerde çelik almak zordur. Bu türler genellikle dipten çıkan yavruların ayrılmasıyla ya da, büyük bitkilerde, gövdenin bölünmesiyle çoğaltılır.
Yaygın Sorunlar
Sararan Yapraklar
En yaygın sebep aşırı sulama. Tek tük alt yaprağın sararması ise doğal yaşlanma.
Küçük Yapraklar, Uzun Saplar
Işık yetersizliği. Tırmanıcı türlerde destek eksikliği de yaprakların küçük kalmasına yol açar.
Kahverengi Yaprak Uçları
Kuru hava, düzensiz sulama veya gübre birikimi. Ara sıra toprağı bol suyla yıkayıp süzdürmek tuz birikimini azaltır.
Pink Princess'in Pembesi Kayboluyor
Alacalılık kararsızdır; yeni yapraklar tamamen yeşil çıkabilir. Daha fazla ışık ve yeşilleşen dalların budanması desenin korunmasına yardım eder ama garanti vermez.
Evcil Hayvanlar
Philodendron türleri çözünmeyen kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve ASPCA listesinde kediler ve köpekler için zehirli olarak geçer. Ağızda yanma, salya, kusma ve yutma güçlüğü yapabilir. Ayrıntılar: Evcil Hayvan Güvenliği.
Sık Sorulan Sorular
Philodendron yaprakları neden sararır?
En yaygın sebep aşırı sulamadır; toprağın üst kısmı kurumadan tekrar sulanan bitkide kökler zorlanır. Tek tük alt yaprağın sararması ise doğal yaşlanmadır.
Philodendron ne sıklıkla sulanır?
Toprağın üst 3-5 cm'i kuruyunca, saksının altından su çıkana kadar sulayın ve tabakta su bırakmayın. Yazın sulama sıklaşır, kışın belirgin şekilde azalır. Philodendron kısa süreli kuruluğa sürekli ıslak topraktan çok daha iyi dayanır.
Philodendron ile Pothos nasıl ayırt edilir?
Philodendron'un yeni yaprağı, sonradan kuruyup düşen ince bir kılıfın (katafil) içinden çıkar; Pothos'ta bu kılıf yoktur. Philodendron yaprakları da genellikle daha ince ve kalp şeklindedir.
Philodendron güneş sever mi?
Çoğu tür parlak, dolaylı ışıkta en iyi gelişir; doğrudan öğle güneşi yaprakları soldurur ve yakar. Kalp yapraklı türler orta-düşük ışığa toleranslıdır; alacalı ve renkli çeşitler desenlerini korumak için daha parlak ışık ister.
Philodendron nasıl çoğaltılır?
Tırmanan türler, bir veya iki boğum ve en az bir yaprak içeren çeliklerle suda ya da nemli toprakta kolayca köklenir. Kendinden dik büyüyen türlerde ise dipten çıkan yavrular ayrılır ya da büyük bitkiler bölünür.
Philodendron kedilere zararlı mı?
Evet. Philodendron türleri çözünmeyen kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve ASPCA listesinde kediler ve köpekler için zehirli olarak geçer. Ağızda yanma, salya, kusma ve yutma güçlüğü yapabilir.
Son Söz
Philodendron'u seçerken önce türünü öğrenmek işin yarısı. Tırmanan bir türe destek, dik bir türe yer ayırdığınızda bakım oldukça kolaylaşıyor. Gerisi aydınlık bir köşe ve "toprak kuruyunca sula" kuralı.