Evcil Hayvan Güvenliği: Zehirli ve Güvenli Bitkiler
Hangi ev bitkileri kediler ve köpekler için zehirli, hangileri zehirsiz kabul ediliyor? ASPCA listesine dayanan sade bir özet, zehirlenme belirtileri ve ilk adımlar.
9 dk okuma
Kaynak: ASPCA bitki listesi
Önce Bunu Okuyun
Kediniz ya da köpeğiniz bir bitkiyi yediyse ve emin değilseniz beklemeyin: veterinerinizi arayın. Bu sayfa bir veteriner tavsiyesi değil; hangi bitkinin ne kadar riskli olduğunu kabaca görmeniz için hazırlanmış bir özet.
Bu Liste Nereden Geliyor?
Ben veteriner değilim. Bu sayfadaki "zehirli / zehirsiz" ayrımı, büyük ölçüde ABD'deki hayvan zehirlenme merkezi ASPCA'nın (Animal Poison Control) yayımladığı bitki listesine dayanıyor. Belirtiler ve şiddet konusundaki notlar da yaygın veteriner kaynaklarıyla uyumlu olacak şekilde yazıldı. Yine de her hayvan farklıdır; yenen miktar, hayvanın boyutu ve sağlık durumu sonucu değiştirir.
Kediler genelde daha meraklıdır ve yüksek raflara kolayca ulaşır; yavrular ise her şeyi ağızlarına alma eğilimindedir. Köpeklerde risk daha çok yere yakın duran saksılarda ve dökülen yapraklarda.
Tehlike Seviyeleri
Çok tehlikeli: Az miktarı bile ciddi organ hasarına veya ölüme yol açabilir. Evcil hayvan olan evde hiç bulundurmamak en güvenlisi.
Orta derecede zehirli: Çoğunlukla ağızda yanma, salya, kusma ve ishal yapar. Genelde hayati değildir ama veteriner kontrolü gerekir.
Hafif zehirli: Mide bulantısı, kusma veya hafif ishal gibi geçici belirtiler. Yine de veterinerinize danışın.
Zehirli Bitkiler
Aşağıdaki bitkiler kediler ve köpekler için zehirli kabul ediliyor. Bu bitkilerin bir kısmı (Monstera, Pothos, ZZ gibi) sitemizdeki rehberlerde de var; bu, onları bulundurmayın demek değil, ulaşılamayacak yerde tutun demek.
Çok Tehlikeli Bitkiler
Zambak (Lilyum)
Lilium spp., Hemerocallis spp.
Kediler için en tehlikeli bitkilerden biri. Yaprak, çiçek, polen, hatta vazodaki su bile akut böbrek yetmezliğine yol açabilir. Kedi olan bir evde, buket içinde bile bulunmamalı. Köpeklerde genelde yalnızca hafif mide rahatsızlığı yapar.
Sago Palmiyesi
Cycas revoluta
Bütün kısımları, özellikle tohumları zehirlidir. Karaciğer yetmezliğine ve ölüme yol açabilir. Kediler ve köpekler için ciddi bir risk; az miktarı bile acil durumdur.
Zakkum
Nerium oleander
Türkiye'de bahçe ve balkonlarda çok yaygın. Kalbi etkileyen glikozitler içerir; kusma, kalp ritim bozukluğu ve ölüme yol açabilir. Balkonu olan evlerde özellikle dikkat.
Orta Derecede Zehirli Bitkiler
Bu grubun büyük kısmı Araceae ailesinden ve çözünmeyen kalsiyum oksalat kristalleri içeriyor. Isırıldığında ağızda yanma, salya, ağzını patileme, kusma ve yutma güçlüğü görülür. Ağız ve boğazda belirgin şişlik nadiren de olsa nefes almayı zorlaştırabilir.
Dieffenbachia (Difenbahya)
Dieffenbachia seguine
Kalsiyum oksalat kristalleri oranı yüksek. Ağızda şiddetli yanma, şişlik, salya ve kusma. Bu grubun en sert etkili üyelerinden.
Monstera
Monstera deliciosa
Kalsiyum oksalat içerir. Ağız ve dudaklarda tahriş, salya, kusma, yutma güçlüğü.
Pothos
Epipremnum aureum
Kalsiyum oksalat içerir. Sarkan sürgünleri kedilerin ilgisini çeker; asılı saksıda bile uç kısımlarına ulaşılabilir.
Philodendron
Philodendron spp.
Kalsiyum oksalat içerir. Belirtiler Pothos ve Monstera ile benzer: ağızda yanma, salya, kusma.
Barış Çiçeği
Spathiphyllum spp.
Adında "lily" geçse de gerçek zambak değildir ve böbrek yetmezliği yapmaz. Kalsiyum oksalat nedeniyle ağız tahrişi ve kusma yapar.
Alocasia, Syngonium, Anthurium
Araceae ailesi
Aynı ailenin diğer yaygın üyeleri. Hepsi kalsiyum oksalat içerir ve benzer belirtilere yol açar.
ZZ Bitkisi
Zamioculcas zamiifolia
Araceae ailesinden, kalsiyum oksalat içerir. Ağız tahrişi, salya, kusma ve ishal. Bitki özsuyu hassas ciltte de tahriş yapabilir.
Aloe Vera
Aloe barbadensis
Yaprak kabuğunun hemen altındaki sarı özsu (aloin, saponinler) kusma, ishal ve halsizliğe yol açar. Kediler ve köpekler için zehirli kabul edilir.
Kalanchoe
Kalanchoe spp.
Kalbi etkileyen bileşikler (bufadienolidler) içerir. Genelde kusma ve ishal görülür; çok miktarda yendiğinde kalp ritim bozukluğu yapabilir.
Hafif Zehirli Bitkiler
Paşa Kılıcı (Sansevieria)
Dracaena trifasciata (eski adı Sansevieria trifasciata)
Saponin içerir. Mide bulantısı, kusma ve ishal yapabilir. Genelde ciddi değildir.
Dracaena
Dracaena spp.
Saponin içerir. Kusma (bazen kanlı), salya, iştahsızlık; kedilerde göz bebeklerinde büyüme görülebilir.
Para Ağacı
Crassula ovata
Kusma, halsizlik ve koordinasyon bozukluğu yapabilir. Yaygın bir ev bitkisi olduğu için listede.
Ficus (Kauçuk, Benjamin)
Ficus elastica, Ficus benjamina
Süt gibi beyaz özsuyu (lateks) ağızda ve ciltte tahriş yapar. Yenirse kusma ve ishal görülebilir.
Begonya
Begonia spp.
Çözünür oksalat içerir; en yoğun kısmı yumru ve köklerdir. Ağız tahrişi, salya ve kusma.
Hızlı Referans Tablosu
Aynı bilgiyi tek bakışta görmek için kısa bir özet.
Bitki
Tehlike
Başlıca Belirtiler
Zambak (Lilium)
ÇOK TEHLİKELİ
Kusma, böbrek yetmezliği (özellikle kediler)
Sago Palmiyesi
ÇOK TEHLİKELİ
Kusma, karaciğer yetmezliği
Zakkum
ÇOK TEHLİKELİ
Kusma, kalp ritim bozukluğu
Dieffenbachia, Monstera, Pothos, Philodendron, Barış Çiçeği, ZZ
ORTA
Ağızda yanma, salya, kusma, yutma güçlüğü
Aloe Vera, Kalanchoe
ORTA
Kusma, ishal, halsizlik
Paşa Kılıcı, Dracaena, Para Ağacı, Ficus, Begonya
HAFİF
Bulantı, kusma, ishal, ağız tahrişi
Zehirsiz Kabul Edilen Bitkiler
Aşağıdaki bitkiler ASPCA listesinde kediler ve köpekler için zehirsiz olarak geçiyor. "Zehirsiz" demek "yenebilir" demek değil: herhangi bir bitkiyi çok miktarda yiyen hayvanda kusma görülebilir. Üstelik bitkiye uygulanan gübre veya ilaç da sorun yaratabilir.
Kurdele Çiçeği
Chlorophytum comosum
✓ Zehirsiz Kedilerin ilgisini çok çeker. Zehirsiz olsa da çok yenirse mide bulandırabilir.
Boston Eğreltisi
Nephrolepis exaltata
✓ Zehirsiz Asılı saksı için klasik bir seçim. Nem sever.
Hızlı, zorlu ya da ağız açık nefes alma. Vakit kaybetmeden veterinere gidin.
Bitki Yediyse Ne Yapmalı?
1
Kalan Parçaları Uzaklaştırın
Hayvanı bitkiden uzaklaştırın, ağzında kalan parçalar varsa nazikçe çıkarın. Ağzını yıkamaya veya bir şey içirmeye çalışmayın.
2
Veterinerinizi Arayın
Belirti olmasa bile arayın, çünkü bazı zehirlenmelerde belirtiler gecikebilir. Mesai dışındaysa en yakın acil veteriner kliniğine ulaşın.
3
Bitkiyi Tanıtın
Bitkinin adını, yoksa fotoğrafını ve yaklaşık ne kadar yendiğini veterinere söyleyin. Mümkünse bir yaprağı yanınıza alın.
4
Kendi Başınıza Kusturmayın
Bazı durumlarda kusturmak zarar verebilir. Bunu yalnızca veteriner söylerse ve onun tarif ettiği şekilde yapın.
Numarayı Önceden Kaydedin
Bulunduğunuz şehirde 24 saat açık bir veteriner kliniği varsa adını ve telefonunu şimdiden telefonunuza kaydedin. Acil bir anda arama yapmakla vakit kaybetmemiş olursunuz.
Riski Azaltmanın Yolları
En kesin çözüm, evcil hayvanınızın ulaşabileceği yerlerde yalnızca zehirsiz bitkiler bulundurmak. Zehirli bir bitkiden vazgeçmek istemiyorsanız şu önlemler işe yarayabilir:
Köpekler İçin: Yükseğe Kaldırın
Köpeklerin çoğu yüksek raflara ve asılı saksılara ulaşamaz. Dökülen yaprakları da düzenli toplayın.
Kediler İçin: Ayrı Bir Oda
Kediler rafa da, pervaza da tırmanır. Zehirli bitkileri kedinin girmediği bir odada tutmak, yüksek raftan daha güvenilir bir yol.
Kedi Otu Sunun
Bitki kemiren kedilere saksıda kedi otu (genelde buğday veya arpa filizi) yetiştirmek, ilgilerini başka yöne çekebilir.
Gübre ve İlaçlara Dikkat
Zehirsiz bir bitki bile yeni gübrelenmiş veya ilaçlanmışsa risk taşır. Gübreleri ve sprey ilaçları kapalı dolapta saklayın.
Sık Sorulan Sorular
Barış çiçeği gerçek zambak gibi böbrek yetmezliği yapar mı?
Hayır. Barış çiçeği (Spathiphyllum) gerçek zambak değildir. Kalsiyum oksalat nedeniyle ağız tahrişi ve kusma yapar ama zambaklardaki (Lilium) böbreğe zarar veren etki onda yoktur. Yine de zehirli kabul edilir.
Küçük bir parça yerse sorun olur mu?
Bitkiye bağlı. Kediler için zambak ya da herhangi bir hayvan için sago palmiyesinde küçük bir parça bile tehlikelidir. Monstera, Pothos gibi bitkilerde küçük miktar genelde ağız tahrişiyle sınırlı kalır. Emin değilseniz veterinerinize danışın.
"Zehirsiz" bitki tamamen zararsız mıdır?
Tam olarak değil. Zehirsiz bitkiler de çok miktarda yenince mide bulantısı yapabilir. Ayrıca yapraklardaki gübre veya ilaç kalıntısı ayrı bir risktir.
Kedi yavruları daha mı risk altında?
Evet. Yavrular daha meraklıdır, her şeyi ağızlarına alır ve vücut ağırlıkları düşük olduğu için aynı miktar onlarda daha güçlü etki yapar.
Balkon bitkileri için de dikkat etmeli miyim?
Evet. Zakkum, sardunya ve bazı soğanlı bitkiler (lale, nergis, sümbül) gibi balkonda sık görülen bitkiler de zehirlidir. Kedinizin balkona çıkabildiğini varsayarak seçim yapın.
Son Söz
Evcil hayvanla bitki birlikte yaşayabilir. Önemli olan, evdeki her bitkinin ne olduğunu bilmek ve riskli olanları hayvanınızın ulaşamayacağı yerde tutmak.
Kedi varsa evde zambak (Lilium, Hemerocallis) bulundurmayın.
Sago palmiyesi ve zakkumu hiçbir hayvanın ulaşabileceği yerde tutmayın.
Monstera, Pothos, Philodendron, ZZ, Barış Çiçeği gibi Araceae üyelerini ulaşılmaz yerlere koyun.
Zehirsiz alternatifleri tercih edin: Kurdele Çiçeği, Boston Eğreltisi, Calathea, Maranta, Pilea, Peperomia, Phalaenopsis orkide.
Veterinerinizin ve en yakın acil kliniğin numarasını kayıtlı tutun.
Bir bitkinin güvenli olup olmadığından emin değilseniz, ASPCA'nın "Toxic and Non-Toxic Plants" listesinde bilimsel adıyla aratabilirsiniz.